Gdy się zapali…

Gdy się zapali, 31.08.2013

Gdy się zapali, 31.08.2013, fot. Fundacja im. Zofii Kossak

Równocześnie z projektem BUKI trwał drugi projekt, którego efektem było widowisko zatytułowane „Gdy się zapali mój duch jak pochodnia” oparte o specjalnie na tę okazję skomponowany przez Krzysztofa Gawlasa utwór zainscenizowany w reżyserii Bogusława Słupczyńskiego. Przedsięwzięcie odbyło się dzięki wsparciu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Kolekcje – Zamówienia Kompozytorskie realizowanego przez Instytut Muzyki i Tańca. Miało miejsce, podobnie jak spektakl młodzieżowy, dnia 31 sierpnia 2013 roku w przestrzeni stanicy harcerskiej w Górkach Wielkich. Oba wydarzenia, choć odrębne, spełniały tę samą funkcję – miały przede wszystkim przywrócić do pamięci przestrzeń dawnej stanicy, którą kierował Aleksander Kamiński. Dodatkowo warto wspomnieć, iż wydarzenia organizowane były w roku, w którym obchodziliśmy 70-tą rocznicę Akcji pod Arsenałem (26 marca 1943) oraz 110-tą rocznicę urodzin Aleksandra Kamińskiego. Symboliczny pozostaje także sam dzień zaprezentowania spektakli – 31 sierpnia – dzień przed kolejną rocznicą wybuchu II wojny światowej.

Wydarzenia dnia 31 sierpnia odbyły się pod patronatem Wojewody Śląskiego.
Z listu Wojewody Śląskiego Zygmunta Łukaszczyka:

Jeżeli mam swe życzenia przekazać młodym dni dzisiejszych
– tym, którzy mnie rozumieją –
to nade wszystko życzę, by coraz silniej odczuwali smak „dawania”,
a coraz słabiej – smak „brania”. „Dawania” bliskim i dalekim,
znanym i nieznanym, żyjącym i tym, którzy żyć będą kiedyś.
W „dawaniu” bowiem rośnie prawdziwa radość życia.
(Aleksander Kamiński)

Kilka słów od reżysera:

Kiedy po raz pierwszy zobaczyłem Szkołę Instruktorów Harcerskich w Górkach Wielkich – Sojce przeżyłem szok. Urodziłem się i do szkół chodziłem w Bielsku-Białej, od kilkunastu lat mieszkam w Cieszynie, a miejsce to w Górkach zobaczyłem po raz pierwszy w życiu dopiero w roku 2012! Jakbym gdzieś na dnie krajobrazu miejsc i historii zobaczył leżącego tuż pod nosem „lokalnego Titanica”. Jakąś polską, prastarą Atlantydę marzeń obywateli – patriotów II Rzeczypospolitej. Bardzo szybko też zorientowałem się, że mojego wrażenia nie podziela wielu mieszkańców Śląska Cieszyńskiego, którzy cokolwiek słyszeli o tym miejscu. Dla nich to po prostu „stare sanatorium”.

Gdy się zapali, 31.08.2013 a

Gdy się zapali, 31.08.2013, fot. Fundacja im. Zofii Kossak

W gronie kilku osób związanych z Fundacją im. Zofii Kossak powstał pomysł przywrócenia tego miejsca do pamięci zbiorowej. Koordynatorem projektu została Monika Serafin. Do jego realizacji poproszono Krzysztofa Gawlasa, Annę Drobiec i mnie. Postanowiono zrealizować spektakl plenerowy i koncert muzyki współczesnej, zainspirowanej utworem „Król-Duch” Juliusza Słowackiego i myślami zawartymi w „Kamieniach na szaniec” Aleksandra Kamińskiego. (…)Do realizacji kompozycji Krzysztofa Gawlasa pt. „Gdy się zapali mój duch jak pochodnia” zaproszonych zostało sześciu muzyków: Marek Andrysek, Michał Żymełka, Zbigniew Kaleta, Krzysztof i Stanisław Lasoniowie oraz aktorzy: Małgorzata Pikus, Katarzyna Słupczyńska, Dariusz Waraksa i ja, mający zająć się także reżyserią całego przedsięwzięcia. Chór „Ad libitum” poprowadziła Izabela Zielecka-Panek. Reżyserię światła wykonali Marek Gagatek i Maciej Turek. Sprawili, że architektura zrujnowanych budynków ożyła w niezwykły sposób za sprawą gry świetlnej kilkudziesięciu reflektorów. Wyszedłem z założenia, że „Królem-Duchem” można opowiedzieć niejako o życiu wewnętrznym bohaterów „Kamieni na szaniec”, opisać towarzyszące im emocje – przeżywanie strachu, śmierci i chwil nadziei. Muzyka Krzysztofa Gawlasa, inspirowana niezwykle dynamiczną, ale i trudną poezją poematu Słowackiego, stała się równoprawną częścią kompozycji słowno-muzycznej „Gdy się zapali mój duch jak pochodnia”.

Gdy się zapali, 31.08.2013 b

Gdy się zapali, 31.08.2013, fot. Fundacja im. Zofii Kossak


31 sierpnia 2013 roku, w dawnym Ośrodku Harcerskim w Górkach Wielkich, wydarzyło się coś, co było niejako wskrzeszeniem idei obecności tego miejsca na Śląsku Cieszyńskim, u wrót Beskidu Śląskiego. Chcę zaznaczyć, że naszemu myśleniu nie towarzyszyła żadna narodowa ostentacja.

Przez cały okres przygotowań mieliśmy świadomość, że prawdopodobnie ostatni raz tak wielkie wydarzenie odbywa się w pejzażu starych budynków i parku. Zbieg polityczno-gospodarczych okoliczności spowodował, że coś, co było własnością narodu, społeczeństwa, bo z jego składek i ofiarności powstało, w chwili obecnej jest własnością gminy, dla której reaktywowanie tego miejsca jest po prostu ponad siły.
Oddanie, sprzedanie ośrodka w ręce prywatne będzie czymś najgorszym, co mogłoby się przytrafić temu kompleksowi budynków i parku. Wypada zadać w tym miejscu pytanie: jaka jest rola państwa polskiego, za które i w imieniu którego wychowankowie Kamińskiego oddawali życie i zdrowie? Czy wyzbywanie się takich dóbr, pozbawianie ich opieki, przerzucanie odpowiedzialności jest właściwą drogą do tworzenia jakości kultury narodu?
Były Ośrodek Harcerski w Górkach Wielkich – Sojce usytuowany w pobliżu także historycznie ważnego dworu Kossaków jest, obok zameczku Prezydenta RP w Wiśle, jednym z najważniejszych publicznych obiektów powstałych na tych ziemiach po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku. Duch i myśl – obecne ciągle w tych budynkach – nie mogą zostać zmarnowane.

Bogusław Słupczyński

gdy-zapali-się-mój-duch

Plakat „Gdy się zapali…”

„Gdy się zapali mój duch jak pochodnia” ‒ kompozycja: Krzysztof Gawlas, reżyseria: Bogusław Słupczyński, multimedia: Anna Drobiec; wystąpili: muzycy Krzysztof i Stanisław Lasoniowie, Marek Andrysek, Zbigniew Kaleta, Michał Żymełka, Chór Kameralny Ad Libitum przygotowany przez Izabellę Zielecką-Panek; aktorzy ‒ Małgorzata Pikus, Katarzyna Słupczyńska, Dariusz Waraksa, Bogusław Słupczyński; scenografia: Bogusław Słupczyński, Tomasz Majorek; reżyseria światła: Marek Gagatek, Maciej Turek; obsługa dźwiękowa: Roman Majchrzyk

koordynator projektu: Monika Serafin

mkidn_01_cmykProjekt „Zamówienie i prawykonanie nowego utworu Krzysztofa Gawlasa na zespół kameralny, chór, aktorów i partię komputerową do libretta Bogusława Słupczyńskiego” został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.